Alleen bij levensgevaar passen we ons bij een pandemie aan

Door Bert Pol

Laten we de corona-versoepelingen eens als een kolossaal gedragsexperiment zien. Wat leren we dan? Communicatiewetenschapper Bert Pol in de Gedragscolumn.

Allerwegen wordt nu hoon uitgestort over het kabinetsbesluit van twee weken geleden om de gedragsbeperkingen maximaal te verruimen. En dat het kabinet inmiddels alweer excuses moest aanbieden omdat de besmettingscijfers sindsdien in recordtempo tot grote hoogten zijn gestegen.
Maar je kan het ook anders bekijken. In één klap is nu duidelijk dat we er niet op kunnen vertrouwen dat een aanzienlijk deel van de inwoners bereid is uit eigen beweging ook maar een centimeter aan het eigen plezier en de eigen bewegingsvrijheid in te leveren als het gaat om rekening houden met anderen. Er werd inmiddels meteen weer volop gevlogen naar buitenlandse vakantiebestemmingen, cafés zaten vol, om van discotheken maar te zwijgen.

Vrezen

Of dat nu goed of slecht is, moet ieder voor zich concluderen, maar het is wel een monumentale les voor het terugdringen van deze en mogelijk volgende pandemieën. Als je deze situatie als een (onbedoeld) gedragsexperiment zou zien, was de uitkomst uitermate robuust. Alleen als we vrezen voor ons eigen leven en dat van onze meest dierbaren, zoals in de eerste fase van de pandemie ruim een jaar geleden, passen we massaal ons gedrag aan. De effecten van gedragsinterventies, anders dan geboden en verboden met toezicht, kunnen daar helaas niet tegenop. Gedragsinterventies zoals nudges helpen andere maatregelen, maar kunnen niet hun plaats innemen.

Wees

Over de vraag wiens schuld de nieuwe golf besmettingen is, zei Ernst Kuipers laatst in Op1: „We hebben het wel met ons allen gedaan”. Het is een oude psychologische bevinding: als de voetbalclub waar we fan van zijn wint, zeggen we „dat we gewonnen hebben”. Maar verliest onze club dan is het vaak: „ze hebben verloren”.
En het is een oud gezegde dat succes veel vaders kent, maar tegenslag een arme wees is.

Lees ook:

In gesprek met dieren. Een nieuw tijdperk in de communicatiewereld?

Willen we dieren, flora en uiteindelijk ook dingen serieus meetellen in de verdeling van rechten en zelfs besluitvorming, dan zullen we elkaar ook moeten verstaan en begrijpen.
Photo (C) RMN-Grand Palais (musée des châteaux de Malmaison et de Bois-Préau)

Cancel culture: de psychologie achter sociale uitsluiting

Cancel culture lijkt niet gebonden te zijn aan een volk of land en toch noemen we het cultuur. Kunnen we het wel zo noemen en waarom maakt het nu zijn opmars?

IPA: een andere manier van kijken

Een methode die helpt om de betekenis te achterhalen die vertegenwoordigers van een doelgroep aan een fenomeen geven, is de Interpretative Phenomenological Analysis, kortweg aangeduid als IPA.